Zakrycia lipiec/sierpień/wrzesień 2016

[Photo Credit: NASA, ESA, and G. Bacon (STScI)]

Obserwacje zakryć gwiazd przez planetoidy wciąż dostarczają ciekawych danych naukowych i co ciekawe – takie obserwacje mogą być z powodzeniem wykonywane przez astronomów – amatorów. Obecnie znanych jest ponad 700 tys. planetoid z wyznaczonymi – mniej lub bardziej dokładnie – orbitami. W swoim ruchu dookoła Słońca od czasu do czasu planetoida znajduje się dokładnie na linii gwiazda – obserwator, zasłaniając światło gwiazdy. Często bywa tak, że bardzo ciemna planetoida (niedostrzegalna w teleskopie) zasłania (zakrywa) widoczną gwiazdę. Ponieważ rozmiary pozorne tarczy gwiazdy nie przekraczają tysięcznych części sekundy kątowej (a najczęściej są znacznie mniejsze) obserwowane zjawisko polega zwykle na momentalnym zniknięciu gwiazdy i ponownym jej pojawieniu się po chwili. Znając odległość i prędkość planetoidy, z różnicy czasu między zniknięciem, a pojawieniem się gwiazdy możemy obliczyć jej rozmiar. Mając do dyspozycji wiele takich obserwacji z różnych punktów powierzchni Ziemi możliwe staje się określenie jej kształtu. A jeśli dostrzeżemy podwójne zniknięcie – to niemal pewny dowód, że planetoida ma satelitę!

Ostatnie pół roku nie obfitowało w spektakularne zjawiska zakryciowe z udziałem planetoid, widoczne z terytorium Polski. Przyjrzyjmy się jak będzie to wyglądało w ciągu najbliższych 2 miesięcy. Poniższa lista oparta jest na prognozach publikowanych przez Steva Prestona na stronie asteroidoccultation.com.

  1. 31 lipca 2016, godz. 4:12 CET (czasu letniego) – planetoida (24) Themis zakrywa gwiazdę TYC 5801-00973-1.
    Gwiazda o jasności ok. 10.7 mag (10.85 wg URAT1) ma zniknąć na 13.4 sekundy, zakryta przez planetoidę o jasności 12.3 mag (spadek jasności o 1.8 mag). W Łodzi zjawisko będzie obserwowane na wysokości 19º nad południowo-zachodnim horyzontem. Być może dzięki temu uda się zaobserwować zakrycie  – Słońce będzie już tylko 7 stopni pod północno-wschodnim horyzontem. Pas zakrycia o szerokości kilkuset kilometrów (planetoida ma średnicę 177 km) przetnie Polskę od północnego wschodu po południowy i centralny zachód.
  2. 4 sierpnia 2016, godz. 3:33 – planetoida (1251) Hedera zakrywa TYC 5785-00144-1.
    Nieco niżej (17º nad pd-zach. horyzontem) zgaśnie gwiazda o jasności 9.6 mag. Tym razem zjawisko potrwa tylko 1.5 sekundy – nic dziwnego, skoro planetoida ma średnicę zaledwie ok. 13 km. Jej jasność będzie wówczas wynosiła 13.6 mag, a więc spadek obserwowanej jasności układu będzie dużo wyraźniejszy i wyniesie 4 magnitudo. Wąski na kilkadziesiąt km pas zakrycia ma przeciąć Polskę z północnego wschodu na południe – przechodząc m.in. przez centrum Warszawy. Modele przewidują ogórkowaty kształt tej planetoidy więc rzeczywisty kształt cienia na powierzchni Ziemi może okazać się zaskakujący.
  3. 7 sierpnia 2016, godz. 3:44 – planetoida (531) Zerlina zakrywa TYC 2079-01847-1.
    Kolejne zakrycie nastąpi jeszcze niżej – tylko 15º nad horyzontem, tym razem zachodnim. Zakrywana gwiazda ma jasność 9.6 mag, a sprawczyni zakrycia – tylko 16.1 mag. Spadek jasności wyniesie aż 6.5 mag. Niestety, z dużym prawdopodobieństwem zjawisko będzie widoczne dopiero za naszą południową granicą choć obszar niepewności zahacza o naszą południową granicę. Zjawisko potrwa 1.2 sek.
  4. 12 sierpnia 2016, godz. 3:19 – planetoida (5567) Durisen zakrywa gwiazdę TYC 2417-00001-1.
    Zakryta zostanie gwiazda o jasności 10.2 mag przez ciemną planetoidę (albedo 0.085) o jasności 17.4 mag i średnicy 34km. Gwiazda zniknie na 1.5 sekundy. Zjawisko, które będzie widoczne tylko na południowo-wschodnich krańcach Polski nastąpi na wysokości 29º nad północo-wschodnim horyzontem.
  5. 15 sierpnia 2016, godz. 23:03 – planetoida (849) Ara zakrywa gwiazdę 2UCAC 40133033.
    Niziutko, bo tylko 7 st nad horyzontem, między kierunkiem północnym a wschodnim planetoida o jasności 13.9 mag zakryje gwiazdę 11.7 mag na 7.3 sekundy. Obserwacje zjawiska (widocznego w południowo-wschodniej Polsce) może dodatkowo utrudnić Księżyc bliski pełni.
  6. 23 sierpnia 2016, godz. 22:02 – planetoida (3687) Dzus zakrywa TYC 1706-00827-1.
    Tym razem pas zakrycie muśnie północno-zachodnie krańce Polski, niewiele więcej niż Wolin i Szczecin. Planetoida 14.5 mag  zakryje gwiazdę o jasności 10.1 mag, a zjawisko nastąpi 39º nad południowo-wschodnim horyzontem. Czas trwania zakrycia – 5.4 sek.
  7. 2 września 2016, godz. 00:16 – planetoida (4149) Harrison zakrywa 34 Cet (HIP 5594).
    Zakrycie prawdopodobnie nie będzie widoczne z Polski, bo przewidywany pas zakrycia biegnie wzdłuż naszej zachodniej granicy, po stronie niemieckiej. Niemniej pas niepewności obejmuje m.in. Szczecin, Gorzów Wielkopolski, Nową Sól, Legnicę i Wałbrzych. Warto o tym zakryciu wspomnieć, bo zakrywana będzie gwiazda widoczna gołym okiem (5.9 mag) wobec słabej planetoidy o jasności 16.8 mag. Czas trwania zjawiska – 1.9 sek. W chwili zakrycia (lub największego zbliżenia) gwiazda będzie znajdowała się 25 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem.
  8. 4 września 2016, godz. 03:27 – planetoida (693) Zerbinetta zakrywa TYC 2418-01278-1.
    Zakrycie widoczne na południowo wschodnim obszarze Polski. Planetoida o jasności 15.4 mag zakryje gwiazdę 11 magnitudo. Zjawisko potrwa 3.2 sekundy, a będzie miało miejsce 43° nad wschodnim horyzontem.

One comment

Add a Comment

Your email address will not be published.