Zakrycia w listopadzie i grudniu 2016

1107_2494_37221_MapSmall[1]

Steve Preston opublikował wczoraj (3.11) swoje efemerydy najciekawszych zakryć gwiazd przez planetoidy na okres do końca bieżącego roku. Przyjrzyjmy się, co dwa nadchodzące miesiące przyniosą obserwatorom mieszkającym w Polsce.

7.11.2016

Najbliższe obserwowalne u nas zakrycie z listy Prestona będzie miało miejsce już 7 listopada – o godzinie 21:35 czasu urzędowego planetoida (2494) Inge o jasności 15.1 magnitudo zakryje na 3.9s gwiazdę o jasności 12.5 mag. Spadek jasności wyniesie 2.7 mag. Zjawisko będzie widoczne w północno-zachodniej Polsce, 56 stopni nad wschodnim horyzontem.

occ1

8.11.2016

Już następnego dnia czeka nas kolejne ciekawe zakrycie – 8 listopada o 4:42 czasu urzędowego planetoida podwójna (22) Kalliope (10.9 mag) zakryje gwiazdę o jasności 9.9 mag. Całe zjawisko może potrwać aż 26.8 sekundy, a spadek jasności wyniesie 1.4 magnitudo. Niestety, obszar obserwowalności będzie dość mały, ograniczający się do północno-zachodnich kresów naszego kraju. A szkoda, bo w chwili zakrycia obiekty będą wysoko na niebie (63 stopnie) nad południowym horyzontem.

Zakrycia planetoid podwójnych są podwójnie ciekawe :D. Często bowiem, obok „głównego” zakrycia dochodzi też do zakrycia „wtórnego” – gdy gwiazda chowa się za księżycem planetoidy. I w tym wypadku nastąpi takie zjawisko – niestety, zakrycie gwiazdy przez Linusa (tak nazywa się księżyc Kalliope) nie będzie widoczne z terytorium Polski.

occ2

14.11.2016

Następne zjawisko, widoczne w Polsce tylko dla mieszkańców okolic Trójmiasta, będzie miało miejsce 14 listopada o godz. 2:57 czasu zimowego. Wówczas to planetoida (701) Oriola (13.7 mag) zakryje gwiazdę o jasności 12.0 mag, powodując spadek jasności układu o 1.9 magnitudo na maksymalny okres 4.1 sek. Warunki obserwacyjne będą trudne: 10 stopni dalej będzie świecił Księżyc, niemal w pełni. Samo zjawisko będzie miało miejsce 30 stopni nad zachodnim horyzontem.occ3

16.11.2016

Kolejne zjawisko, tym razem na południu Polski, będzie widoczne 16 listopada o 23:22 czasu urzędowego. Planetoida (351) Yrsa o jasności 12.5 mag zakryje nieco słabszą gwiazdę (12.4 mag). Dla obserwatora na kilka minut przed zakryciem (czas zależy od zdolności rozdzielczej użytego teleskopu) oba obiekty zleją się w jeden świecący punkt, sumując swoją jasność do 11.7 magnitudo, po czym w momecie zakrycia jasność spadnie do 12.5 mag na czas maksymalnie 4.6 sekundy, by następnie równie gwałtownie wrócić do 11.7. Po kilku dalszych minutach obiekty ulegną rozdzieleniu. Zjawisko będzie miało miejsce wysoko na niebie (49 stopni), blisko południka, jednak obecność Księżyca w fazie 92% nie będzie korzystna.

occ4

22.11.2016
22 listopada o 2:05 czasu urzędowego planetoida (517) Edith o niskiej jasności 15.1 mag zakryje znacznie jaśniejszą gwiazdę 11.4 mag. Spowoduje to znaczący spadek jasności układu o 3.7 mag (na czas 4.7 sek). Bliskość Księżyca (tylko 2 stopnie!) i niewielka wysokość (23 stopnie) nad wschodnim horyzontem mogą nieco utrudnić obserwacje. Zjawisko będzie obserwowalne w północnej Polsce.

occ5

24.11.2016
Dwa dni później, na północnym skrawku Polski widoczne będzie kolejne zakrycie. 24 listopada o 23:35 (927) Ratisbona (14.8 mag) zakryje gwiazdę 10.7 mag na okres 7.8 sekundy. Spadek jasności wyniesie 4.1 mag. W tym miejscu należy poczynić uwagę – aktualną dla wszystkich zakryć – że podawany czas trwania zakrycia jest czasem maksymalnym i dotyczy sytuacji, gdy gwiazda jest zakrywana centralnie przez planetoidę. Tak widzi to zjawisko obserwator znajdujący się w linii centralnego zakrycia (która, nota bene, ze względu na krzywiznę Ziemi nie musi być geometrycznym środkiem pasa zakrycia). Bliżej skraju pasa zakrycia (oznaczonego przez ciągłe linie na rysunkach), czas trwania zakrycia będzie krótszy. Z drugiej strony – co także warte jest podkreślenia – nasze możliwości dokładnego wyznaczania przyszłego położenia planetoidy w przestrzeni są ograniczone i prezentowane tutaj (i gdziekolwiek indziej) pasy zakryć obarczone są błędem od kilku do kilkudziesięciu km.

Wracając do omawianego zakrycia – nastąpi ono na wysokości 49 stopni nad południowo-zachodnim horyzontem.

occ6

27.11.2016
27 listopada o 18:37 czasu zimowego (tak, będzie już ciemno!) bardzo słaba asteroida (1688) Wilkens o jasności 16.9 magnitudo zakryje gwiazdę 9.7 mag. Dla większości obserwatorów gwiazda po prostu zniknie w teleskopie na czas ok. 1.5 sekundy. Szkoda tylko, że zjawisko będzie widoczne na niewielkim skrawku południowo-wschodniej Polski (46 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem).

occ7

28.11.2016
Jeszcze tej samej nocy, ale kalendarzowo już dnia następnego, 28 listopada o godzinie 3:25 planetoida (1253) Frisia zakryje gwiazdę o jasności 12.8 magnitudo. Sama planetoida będzie miała jasność 15.8 mag, a zatem spadek jasności w czasie zakrycia wyniesie 3.1 mag. Samo zjawisko potrwa maksymalnie 2.5 sekundy, a w Polsce widoczne będzie na krańcach południowych, 52 stopnie nad południowo-zachodnim horyzontem.

occ8

3.12.2016
Grudniowe zjawiska zakryciowe rozpocznie w Polsce zakrycie gwiazdy 11.8 magnitudo przez planetoidę (275) Sapientia (13.5 mag). Zjawisko będzie miało miejsce 3 grudnia o godzinie 1:39. Może potrwać do 6.7 sekundy, a spadek jasności to 1.9 mag. Będzie widoczne w południowej Polsce ok. 31 stopni nad wschodnim horyzontem.

occ9

6.12.2016
Mikołajkowe zakrycie 6 grudnia rozpocznie się o 23:46. W tym dniu mieszkańcy północnych krańców Polski będą mogli zaobserwować jak planetoida (273) Atropos (14.6 mag) zakrywa gwiazdę o jasności 9.5 magnitudo. Maksymalny czas zakrycia – 2.7 sekundy, spadek jasności – 5.1 mag. Zjawisko będzie miało miejsce 28 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem.

occ10

9.12.2016
2 noce później, 9 grudnia o 6:33 na południu Polski będzie można zaobserwować zakrycie gwiazdy 11.4 magnitudo przez planetoidę (137) Meliboea (14.5 mag). Zakrywa na gwiazda to obiekt będący celem obserwacji misji Kepler2 (cel misji to precyzyjna fotometria w poszukiwaniu egzoplanet). Zaobserwowanie zakrycia (a najlepiej jego zarejestrowanie) może mieć w tym wypadku szczególnie dużą wartość naukową (stopniowy lub schodkowy spadek jasności może świadczyć o podwójności układu).

Gwiazda zostanie zakryta na 5.6 sekundy, a spadek jasności wyniesie 3.2 magnitudo. W chwili zakrycia gwiazda znajdować się będzie 27 stopni nad południowo-wschodnim horyzontem.

occ11

9.12.2016
Dwie minuty później, czyli 9 grudnia o 6:35, swoją szansę dostaną też mieszkańcy małego skrawka Polski w okolicach Sejen. Powinno tam być widoczne brzegowe zakrycie gwiazdy 12.4 magnitudo przez planetoidę (68) Leto o jasności 10.8 mag. Spadek jasności wyniesie tylko 0.22 mag, a czas trwania zjawiska będzie zapewne dużo krótszy niż maksymalne 10.5 sekundy dla zakrycia centralnego. Zjawisko będzie miało miejsce na wysokości 23 stopni w kierunku północno-zachodnim. Znaczącym utrudnieniem obserwacyjnym będzie też zapewne fakt, że Słońce w chwili zakrycia będzie znajdować się tylko 7 stopni pod horyzontem.

occ12
10.12.2016
10 grudnia uszczęśliwieni zostaną w końcu mieszkańcy centralnej Polski. W przybliżeniu od godziny 20:20 do 20:22, od północnego wschodu do południowego zachodu Polski będzie przebiegał centralny pas zakrycia gwiazdy 12.3 mag przez planetoidę (586) Thekla (13.6 mag). Czas trwania zakrycia może wynieść i 10.2 sekundy, a spadek jasności – 1.6 mag. Spektakl odbędzie się na wysokości 31 – 26 stopni nad wschodnim horyzontem.

occ13

14.12.2016
14 grudnia pas zakrycia przetnie Polskę w drugą stronę. Około 6:49 zjawisko rozpocznie się na krańcach południowo-wschodnich by minutę później wystąpić w okolicach Świnoujścia. Zakrywane będzie światło gwiazdy o jasności 10.6, a odpowiedzialna za to planetoida – (9142) Rhesus – w chwili zakrycia będzie miała jasność 18.5 magnitudo. Oznacza to, że także w tym wypadku gwiazda zniknie z oczu obserwatora. Pojawi się ponownie po maksymalnie 2.3 sekundy. W obserwacji może nam niestety przeszkodzić Księżyc w pełni (odległy jednak o jakieś 40 stopni) oraz Słońce nisko pod horyzontem (5 stopni dla krańców południowo-wschodnich i 12 stopni dla Świnoujścia). Wysokość gwiazdy w chwili zakrycia to odpowiednio 25 i 30 stopni nad zachodnim horyzontem.

occ14

15.12.2016
Zakrycie w dniu 15 grudnia raczej nie będzie widoczne z terytorium Polski. Może się jednak zdarzyć, ze względu na wspomnianą wyżej niepewność co do położenia planetoidy w przestrzeni, że uda się je zaobserwować na krańcach północnych. W tym dniu o godzinie 21:43 planetoida (688) Melanie ma zakryć gwiazdę 12.4 magnitudo. Maksymalny czas trwania zjawiska to 4.5 sek, a spadek jasności – 2.6 mag. W chwili zakrycia gwiazda będzie znajdowała się 40 stopni nad południowym horyzontem.

occ15

18.12.2016
Wracamy na Kresy. 18 grudnia o 19:08 planetoida (10672) Kostyukova (16.1 mag) zakryje relatywnie jasna gwiazdę 8.9 magnitudo. Zjawisko to, widoczne na krańcach południowo-wschodniej Polski 55 stopni nad wschodnim horyzontem, potrwa 1.7 sekundy, a spadek jasności będzie bardzo wyraźny (7.2 mag).

occ16

20.12.2016
Zakrycie z 20 grudnia będzie widoczne w szerokim pasie naszego kraju rozciągającym się przez całą Polskę ze wschodu na północny zachód. Rozpocznie się ok. 00:50 czasu urzędowego na wschodzie i ok. 00:51 na północnym zachodzie. Potrwa 10 sekund. Spadek jasności nie będzie bardzo spektakularny (0.36 mag), a to dlatego, że zakrywana gwiazda 11.6 mag będzie słabsza od zakrywającej planetoidy (68) Leto – 10.6 mag. Gwiazda widoczna będzie wysoko na niebie (66 stopni), nad południowo-zachodnim horyzontem.

occ17

25.12.2016
W pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia, 25 grudnia, południowo wschodni przyczółek naszego kraju muśnie pas zakrycia gwiazdy 12.1 mag przez planetoidę (375) Ursula (12.6 mag). Zjawisko będzie tam widoczne ok. 20:10, 34 stopnie nad północno-wschodnim horyzontem. Czas trwania zakrycia dla zakrycia centralnego to 14.7 sek (spadek jasności 1 mag).

occ18

26.12.2016
Kilka godzin później, już 26 grudnia, o 4:13 – 4:14 będziemy mogli w Polsce obserwować zakrycie gwiazdy 11.5 mag przez planetoidę (2983) Poltava (15.7 mag). Tym razem pas centralny zakrycia przetnie Polskę na pół ze wschodu na zachód. Czas trwania zjawiska to 2.7 sek, a spadek jasności – 4.2 magnitudo. Zakrywa gwiazda znajdować się będzie na wysokości 36 – 41 stopni nad południowo-zachodnim horyzontem.

occ19
28.12.2016
28 grudnia o 23:38, 68 stopni nad zachodnim horyzontem mieszkańcy południowo-wschodniej Polski będą mogli dojrzeć ostatnie zjawisko zakryciowe w tym roku, widoczne z terytorium naszego kraju. Gwiazdy 12.2 magnitudo zniknie zakryta przez widoczną tylko w dużych teleskopach planetoidę (1000) Piazzia (16.6 mag). Zjawisko potrwa do 3 sekund.

occ20

Dane i ilustracje na podstawie asteroidoccultation.com.

Add a Comment

Your email address will not be published.